هر جامعهای از افراد با سنین مختلف شکل گرفته است. بنابراین بهمنظور هر گونه برنامهریزی برای جوامع، آگاهی از ساختمان سنی آنها اهمیت مییابد. از شاخصهای مهم در بررسی ساختار سنی جمعیت، میانگین و میانهی سنی جمعیت است. بررسی میانگین و میانهی سنی جمعیت، تصویر روشنی از جوانی و یا سالمندی جمعیت را نیز نمایش میدهد.
مطالعات مختلف نشان دادهاند هنگامی که جوامع، گذار جمعیتی را طی میکنند، تغییراتی در توزیع سنی و جنسی آنها به وجود میآید (ویکس، ۱۳۹۵: ۳۳۸). بررسی روند تغییرات میانه و میانگین سنی جمعیت ایران نیز نشان میدهد که ایران همانند بسیاری از کشورهای در حال توسعه تحت تأثیر پدیدهی گذار جمعیتی قرار گرفته است و میانه و میانگین سنی ایران در حال افزایش است. از آنجایی که افزایش میانه و میانگین سنی جمعیت حکایت از گذار از جمعیتی جوان به جمعیتی مسنتر دارد، بررسی روند تغییرات آنها به ما کمک خواهد کرد تا سرعت تغییرات گذار را شناسایی نموده و در برنامهریزیهای اجتماعی از آن بهره بگیریم.
بر اساس نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ میانگین سنی جمعیت ایران برابر 31٫۱ سال محاسبه شده که در مقایسه با سال ۱۳۹۰، ۱٫۳ سال افزایش را نشان میدهد. در سال ۱۳۹۵ میانهی سنی برابر ۳۰ سال بوده است که در مقایسه با سال ۱۳۹۰، ۳ سال افزایش مشاهده میشود. نکتهی قابل توجه این که میانگین سنی زنان اندکی از میانگین سنی مردان بالاتر است.
ميانگين سني كل كشور به تفكيك مناطق شهري و روستايي و برحسب جنس: 1395
این موضوع به دلیل بالاتر بودن امید به زندگی زنان در مقایسه با مردان است. انتظار میرود در سالهای آتی با افزایش شکاف امید به زندگی بین زنان و مردان و زنانهشدن سالمندی جمعیت، میانگین سنی زنان از میانگین سنی مردان همچنان سرعت بیشتری به خود بگیرد. میانهی سنی جمعیت نیز از رقم ۲۷ سال در سال ۱۳۹۰ به رقم ۳۰ سال در سال ۱۳۹۵ افزایش یافته است. تفاوتهایی بین نقاط شهری و روستایی کشور از نظر ساختمان سنی جمعیت ملاحظه میشوند. نقاط شهری دارای ساختمان سنی سالمندتری در مقایسه با نقاط روستایی هستند. علاوه بر این میانگین سنی زنان نسبت به مردان در حال پیشی گرفتن است که حکایت از گذار سنی جمعیت ایران، افزایش جمعیت سالمند زنان در سالهای آتی را دارد. علاوه بر این تفاوتهای آشکاری بین استانهای مختلف کشور ملاحظه میشود.
نمودار ميانه سني كل كشور به تفكيك مناطق شهري و روستايي و برحسب جنس: 1395
مقاله فوق كاري است مشترك با خانم بهناز سرخيل و آقاي نور محمد جاويد كه در مجله دو ماهنامه آمار جلد 5 به شماره 3 به چاپ رسيده است.
براي مشاهده متن كامل مقاله به لينك زير مراجعه فرماييد:
http://amar.srtc.ac.ir/article-1-301-fa.html
