مصاحبه تلويزيوني در شبكه دو برنامه زنده باد زندگي

جمعيت ايران

تا سال 1335 هجري شمسي (اولين سرشماري عمومي نفوس) اطلاع دقيقي از جمعيت ايران وجود ندارد. در نخستين سرشماري جمعيت ايران حدود 19 ميليون نفر و در نهمین سرشماري عمومی نفوس و مسکن در سال 1395 (آخرین سرشماری) حدود 80 میلیون نفرشمارش شد. جمعیت ایران از اولين تا آخرين سرشماري نشان مي ­دهد حدود 61 میلیون نفر به جمعیت كشور اضافه شده است. به عبارتي در مدت 60 سال گذشته جمعيت ايران 2/4 برابر شده است. قسمت قابل ملاحظه افزایش جمعیت در این دوره، مرهون رشد طبیعی جمعیت است. در نيم قرن اخير رشد جمعيت كشور با افت و خيزهايي روبه ­رو بوده است. حداكثر مقدار رشد جمعيت مربوط به دوره 65- 1355 با مقدار91/3 درصد و حداقل مقدار مربوط به دوره 95-1390 با مقدار 24/1 درصد است.

اين برنامه كه در تاريخ 1398/11/06 به صورت زنده در شبكه دو پخش شد "جمعيت ايران و رشد جمعيت"  مورد بحث و بررسي قرار گرفت. براي تماشاي اين برنامه مي توانيد به لينك زير مراجعه نماييد.

https://www.telewebion.com/program/56924

حلقه مفقوده در آمار جمعيتي

امروزه حرکت به سوي توسعه پايدار به عنوان اصلي انکارناپذير، در ميان تمامي کشورهاي جهان پذيرفته شده و براين اساس الگوهاي مناسب برنامه ريزي تهيه و تدوين شده است. در اين ميان نقش و اهميت آمارهاي صحيح و بهنگام بيش از پيش آشکار شده است. آمارهاي رسمي در تمام نقاط دنيا به سه شيوه آمارثبتي، سرشماري و انجام طرح هاي نمونه گيري به دست مي آيد. از آنجا که توليد اين آمارها به ويژه سرشماري ها و آمارهاي ثبتي نقش بسزايي در محاسبات و نتايج پيش بيني هاي جمعيتي دارد و ماحصل نتايج پيش بيني هاي جمعيتي پايه و اساس برنامه ريزي هاي اجتماعي و اقتصادي را شکل مي دهد، بنابراين در ادامه به چالش هايي که در داده هاي سرشماري و آمارهاي ثبتي وجود دارد، اشاره مي شود:

    

۱- در دهه هاي اخير، توليد آمار رسمي به طور کلي به دو روش سرشماري هاي سنتي و سرشماري هاي ثبتي مبنا متداول شده است. در برخي کشورها ترکيبي از دو روش به کار گرفته شده است. در کشورهاي توسعه يافته، توانايي و نگهداري و به روزرساني مناسب آمارهاي ثبتي موجب شده است که اين گونه کشورها بتوانند سرشماري ها را به طريق ثبتي به اجرا درآورند. در حالي که کشورهايي که فاقد چنين توانايي هستند راهي جز اجراي سرشماري هاي سنتي ندارند. سرشماري هاي سنتي نياز به نيروي اجرايي و هزينه فراواني دارد، در حالي که منابع اغلب کشورها محدود بوده و همچنين تمايل مردم به همکاري کاهش يافته است. بنابراين در صورت مهيا بودن بسترهاي لازم، سرشماري ثبتي مبنا به عنوان راهکاري مناسب براي توليد آمار رسمي شناخته شده است. اين روش بيشتر بر داده هاي موجود متکي است.

    البته بهينه سازي استفاده از منابع به معناي تلاش براي انجام سرشماري کاملا مبتني برآمارهاي ثبتي نيست. با توجه به اهميت کيفيت اطلاعات، به جاي انتخاب يک روش، در بيشتر کشورها به منظور کاهش هزينه هاي اجرايي و مشکل بار پاسخگويي، در آغاز راه ترکيبي از هر دو نوع سرشماري استفاده شده و به تدريج، در طول زمان همگام با بسترسازي و ايجاد زيرساخت هاي لازم به سمت سرشماري ثبتي مبنا سوق يافته اند. در اين حالت، سيستم آماري صرفا سيستم سرشماري نيست، بلکه يک سيستم اطلاعات سرشماري است که در آن داده ها فراوان و تفصيلي هستند. به علاوه برخلاف اين تصور که سرشماري به عنوان تصويري از وضع موجود تلقي مي شود و در فاصله هاي زماني تعريف شده اجرا مي شود، سرشماري را مي توان مجموعه آماري داراي پويايي و حساسيت مداوم دانست که سير و روند وقايع را به نمايش مي گذارد و روند وضع موجود را در فواصل زماني کوتاه به دست مي دهد. بنابراين با نگاهي به تجارب ساير کشورها و نيز شرايط کنوني ايران براي اجراي سرشماري هاي آتي اعمال تغييراتي در روش اجراي سرشماري اهميت مي يابد. بررسي ها نشان مي دهد هنوز در ايران بسترهاي لازم براي اجراي سرشماري ثبتي مبنا به طور کامل فراهم نيست. اما مي توان به تدريج با ايجاد بسترهاي مناسب از روش کاملا سنتي خارج شد و به سوي روش هاي جديد و نوين گام برداشت. بديهي است تحقق چنين هدفي فرض محال نيست، بلکه نياز به عزم ملي و تلاش فراوان همه افراد جامعه به ويژه در سطوح عالي مديريتي و بين سازماني و نيز کارشناسي دارد. اطلاعاتي که از اين روش توليد مي شود، به روز و با کيفيت مطلوب بوده، ضمن آنکه کل نظام آماري کشور را در برگرفته و به پراکندگي ارائه اطلاعات آماري و نيز تناقضات در ارائه ارقام و شاخص هاي مختلف توسط سازمان هاي مختلف کشور، خاتمه خواهد داد. بديهي است توليد اطلاعات جمعيتي به طور موازي از دو پايگاه اطلاعاتي ثبتي و سرشماري مي تواند با غنا بخشيدن به اطلاعات جمعيتي، راه را براي پيش بيني هاي معتبر و دقيق تر جمعيت و در نتيجه توسعه اقتصادي و اجتماعي کشور هموار کند.
    

    ۲- در حال حاضر بزرگ ترين چالش آمارهاي جمعيت در ايران نبود آمار رسمي جامع و قابل ارائه از مهاجرت ها، به ويژه مهاجرت هاي بين المللي است. در مطالعات جمعيت شناسي آمارهاي مهاجرت داراي کاربرد فراواني بوده و به ويژه در پيش بيني هاي جمعيتي و تدوين فرضيه هاي مهاجرت لازم و ضروري است. در اين راستا جمعيت شناس بايد تغييرات ميزان مهاجرت را از زماني به زمان ديگر، مورد مطالعه و بررسي قرارداده و به مدد آنها و نيز با توجه به سياست هاي مهاجرتي در پيش بيني ها، گذشته نگري ها و آينده نگري هاي جمعيتي فرضيات مهاجرتي را با دلايل مستدل و محکم ارائه کند. بررسي منابع مختلف نشان مي دهد تاکنون در ايران آمارکامل و مناسبي در زمينه مهاجرت بين المللي توليد نشده است، درحالي که اين آمار و بررسي شاخص هاي مرتبط برآن اهميت بسزايي در سياست گذاري ها و برنامه ريزي ها در سطوح کلان و خرد کشور دارد. هرچند از طريق سرشماري هاي عمومي نفوس و مسکن بخش کوچکي از آمار مهاجرت بين المللي توليد مي شود اما با توجه به محدوديت هاي سرشماري اين آمار، آمار کامل و دقيقي نيست و تا زماني که با آمارهاي ثبتي تلفيق نشود، نمي تواند در برنامه ريزي هاي مختلف اثر بخش باشد. مطالعات حاکي از آن است که ايران در بستر تاريخي خود همواره در معرض جابه جايي و مهاجرت هاي خارجي بوده و در دوران معاصر بر ابعاد، اهميت و پيچيدگي آن افزوده شده است. انتظار مي رود مهاجرت بين المللي در ايران افزايش يابد اما تاکنون آمار کاملي در اين زمينه در کشور توليد نشده است.
    

    ۳- بررسي آمارهاي موجود در زمينه مهاجرت داخلي در ايران نيز نشان مي دهد آمارهاي رسمي غني نيست، زيرا فقط بر نتايج سرشماري هاي عمومي نفوس و مسکن متکي است. نتايج سرشماري ها به دليل خود اظهاري بودن، احتمال خطاي پاسخ از طرف پاسخگو، محدوديت هاي سرشماري در نحوه طراحي سوالات مهاجرت (محدود شدن به چند پرسش کلي) و نيز عدم دسترسي به افرادي که از کشور خارج شده اند از دقت و پوشش لازم برخوردار نيست.
    
    ۴. آمار ثبتي وقايع حياتي چهارگانه يعني ولادت، فوت، ازدواج و طلاق فقط براي جمعيت ايراني توليد شده و براي اتباع خارجي مقيم ايران توليد نمي شود. ثبت وقايع حياتي توليد شده براي جمعيت ايراني نيز هنوز از دقت و پوشش کامل برخوردار نيست. به ويژه هنگامي که اطلاعات در سطوح جغرافيايي مختلف مانند مناطق شهري و روستايي و به تفکيک استان مورد نياز باشد، داده ها در بسياري موارد غير قابل قبول است.
    
    ۵- همان گونه که اشاره شد از گذشته تاکنون در ايران آمارهاي ثبتي مواليد و به ويژه مرگ و مير از پوشش لازم برخوردار نبوده است. بنابراين متوسط رشد طبيعي سالانه جمعيت به ويژه در سطوح مختلف جغرافيايي هنوز دقت لازم و کافي را ندارد. البته از اواخر دهه ۱۳۸۰ به بعد، به دليل بهبود پوشش ثبت مواليد و تا حدودي مرگ و مير، رشد طبيعي در مقايسه با سال هاي قبل از آن قابل قبول تر به نظر مي رسد. اما هنوز نمي توان از آن به عنوان يک منبع غيرمستقيم براي توليد آمار مهاجرت بين المللي استفاده کرد.

    خلاصه کلام اينکه از آنجا که برآوردها و پيش بيني هاي جمعيتي نيز خود به عنوان يکي از روش هاي مهم توليد آمار جمعيت در فواصل بين سال هاي سرشماري ها و پس از آن محسوب مي شود، آگاهي و دانش آماري کاربران نسبت به برآوردها و پيش بيني هاي جمعيتي اهميت بسزايي دارد. بديهي است آينده جمعيت را مي توان پيش بيني کرد و اين امر غيرممکن نيست، هرچند نمي توان با قطعيت گفت اين پيش بيني ها به طور کامل رخ خواهد داد و نيز نبايد با قاطعيت پيش بيني ها را رد کرد.

اين مقاله در روزنامه دنياي اقتصاد به آدرس زير منتشر شده است:

http://www.magiran.com/npview.asp?ID=3806273&ref=Author

بهترین آمارهای کشور را داده های ثبتی به وجود می آورند

 

برنامه "گفت و گوی اجتماعی" با موضوع بررسی عوامل کاهش رشد جمعیت در ایران، با حضور الهام فتحی (رئیس گروه آمارهای جمعیت و سلامت مرکز آمار ایران) از شبکه رادیویی گفت و گو روی آنتن رفت.

در این برنامه الهام فتحی با اشاره به این که سازمان آمار کشور وظیفه ی برنامه ریزی و سیاست گذاری در حوزه های آماری مختلف را ندارند، گفت: در حالت کلی سه عامل تعداد موالید، تعداد فوت و مهاجرت بیشترین تاثیر را در کاهش یا رشد جمعیت کشور دارند.

وی همچنین در ادامه افزود: جلوگیری از مرگ و میر زیاد در کشور می تواند از جمله مواردی باشد که در رشد جمعیت موثر واقع شود.

رئیس گروه آمارهای جمعیت و سلامت مرکز آمار ایران با اشاره به ابهام آمار مهاجرت های بین المللی در کشور، عنوان کرد: مهاجرت یکی از مهم ترین دلایل رشد یا کاهش جمعیت کشور به شمار می آید، بر همین اساس سازمان های مربوط به این موضوع همواره باید آمارهای دقیقی را از افراد مهاجر به دست آورد، به طوری که جمعیت خارج شده و وارد شده به کشور مورد ارزیابی آماری قرار گیرند.

وی همچنین در ادامه افزود: مرکز آماری ایران در هنگام سرشماری های دوره ای فقط اطلاعات افرادی را می تواند به دست آورد که در هنگام سر شماری در داخل کشور حضور دارند، بر همین اساس اطلاعات و آمار خانواده های خارج شده از ایران در آمار به دست آمده لحاظ نمی شوند.

الهام فتحی با اشاره به این که بهترین آمارهای کشور را داده های ثبتی به وجود می آورند، اظهار داشت: اطلاعات سازمان آمار کشور همواره به عنوان اطلاعات و آمارهای کمکی هستند، در حالی که داده های ثبتی همواره از دقت لازم برخوردار هستند.


وی همچنین در ادامه افزود: مرکز آمار ایران در حال حاضر در تلاش است تا از راه مکاتبه و همکاری با سازمان های مختلف بتواند آمارهایی دقیق از میزان رشد یا کاهش نرخ مهارت در کشور تهیه و تولید کند.

گفتگوي كامل اين مصاحبه را از طريق لينك زير دريافت كنيد:

http://radiogoftogoo.ir/NewsDetails/?m=175102&n=177601

افت و خيز هاي سن ازدواج

 

ازدواج از مهمترين وقايع در زندگی اجتماعی انسان ­هاست و در همه­ ی زمان­ها و کلیه فرهنگ­ ها به شکل­ های مختلف وجود دارد. ساختار سني جمعيت، آداب و رسوم، فرهنگ، مذهب و عرف هر جامعه­ ای مي ­تواند الگوي ازدواج را تحت‌تأثير قرار دهد.

گذار جوامع از مرحله سنتي به مرحله مدرن، تغييرات اساسي در ساختارهاي اجتماعي و اقتصادي جوامع به وجود آورده كه افزايش سن ازدواج از جمله پيامدهاي آن است. اطلاعات جمع‌آوری شده از سوی سازمان ملل متحد در سال 2014 میلادی حاکی از آن است که درکشورهای اروپای غربی میانگین سن ازدواج بیش از 30 سال است كشور اسلواني با مقدار 34/8 سال بالاترين و نيجريه با 17/3 سال پایین‌ترین میانگین سن ازدواج را در بین سایر کشورهای جهان را دارند.

تغییر و تحولات اجتماعی و اقتصادی نيم قرن اخير ایران، باعث تغییرات بسیاری در الگوی پیوند زناشویی و ساختار و تركيب خانواده شده است. بنابراین بررسي تحولات سن ازدواج و تحليل آنها، اطلاعات مفید و سودمندی را به منظور هرگونه برنامه‌ريزی در اختيار سياستگزاران قرار مي‌دهد. یکی از ابزارهای مناسب برای مطالعه­ ی تحولات ازدواج، استفاده از نتایج سرشماری های عمومی نفوس و مسکن می­ باشد که در نيم قرن اخير و در فواصل زمانی معین توسط مرکز آمار ایران، انجام و نتایج آن منتشر شده است. علاوه براين آمارهاي ثبتي وقايع ازدواج كمك شاياني در تحليل تغييرات ازدواج ها ارائه مي نمايد.

اين مطلب خلاصه اي است از مقاله "افت و خيز سن ازدواج در ايران" كه در روزنامه دنياي اقتصاد مورخ 96/08/14 به آدرس زير منتشر شده است:

http://www.magiran.com/npview.asp?ID=3657563

چرا براي اجراي سرشماري عمومي نفوس و مسكن سال 1395 از ابزارهاي جديد استفاده شد؟

جمع آوري اطلاعات همواره به عنوان يكي از قسمت ­هاي مهم هر تحقيق و پژوهشي به شمار مي­ آيد. اگر اين كار به شكل صحيح و منظم و دقيق صورت گيرد، كار استخراج داده ­ها با سرعت بيشتر و كيفيت مناسب­تري انجام خواهد شد. براي جمع آوري اطلاعات روش­ هاي مختلفي وجود دارد كه از جمله آنها مي­ توان به موارد زير اشاره نمود:

1. مشاهده 
2. مصاحبه
3. پرسشنامه
4. استفاده از اسناد و مدارك

از ديرباز تاكنون مراكز آماري در اكثر نقاط دنيا، از روش ­هاي مختلف فوق براي توليد اطلاعات آماري استفاده كرده ­اند. جمع آوري اطلاعات به همراه مصاحبه حضوري از متداولترين روش ­هاي جمع آوري اطلاعات محسوب مي ­شود. به منظور ثبت اطلاعات در اين روش مي توان از ابزار مختلفي مانند پرسشنامه كاغذي و يا ابزار الكترونيكي مانند تبلت و يا تلفن و ... استفاده نمود. مصاحبه به همراه پرسشنامه كاغذي از جمله روش ­هاي سنتي در جمع آوري اطلاعات سرشماري ها محسوب مي­ شود. در ايران نيز اغلب از اين روش در انجام سرشماري ­ها و نيز اغلب طرح­ هاي آماري­ گيري استفاده شده است. اما امروزه با پيشرفت تكنولوژي و سيستم­ هاي فن آوري اطلاعات مركز آمار ايران درصدد است تا براي اولين بار در تاريخ سرشماري­ هاي نفوس كشور، سرشماري سال 1395 را با استفاده از دو ابزار جديد انجام دهد:

1. آمارگيري الكترونيكي يعني استفاده از وب و اينترنت در اين حالت هرخانوار به طور داوطلبانه اطلاعات خود را از طريق پرسشنامه ­اي كه در درگاه ملي آمار طراحي شده و قابل دسترس براي عموم است، تكميل خواهد كرد. در اين روش تكميل اطلاعات به صورت خودتكميلي خواهد بود.
2. مصاحبه چهره به چهرهبه اين ترتيب كه مامور آمارگير به تك تك مكان­ها مراجعه نموده و درصورتي كه خانواري اطلاعات خود را از طريق اينترنت تكميل نكرده باشد، سوالات سرشماري را از مطلع ترين عضو خانوار مي ­پرسد. در سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395برخلاف سرشماري­ هاي گذشته مامور آمارگير به جاي استفاده از پرسشنامه كاغذي از تبلت استفاده خواهد كرد. استفاده از تبلت داراي مزايايي در مقايسه با فرم هاي كاغذي است از جمله اين كه باعث افزايش دقت و سرعت كار مامور آمارگير شده و نيز سرعت استخراج اطلاعات را بالا خواهد برد.

علاوه براين به منظور دستيابي به اطلاعات كامل در كنار  دو روش فوق مركز پاسخگويي تلفني (كال سنتر) طراحي شده است. اين مركز تكميل اطلاعات خانوارهاي غايب و يا از قلم افتاده كه سرشماري نشده­ اند و امكان استفاده از اينترنت به هر دليلي براي آنها ميسر نيست، در نظر گرفته شده است.

بديهي است استفاده از ابزار جديد داراي مزاياي زيادي از جمله افزايش سرعت و دقت تكميل پرسشنامه توسط مامور سرشماري خواهد بود. همچنين سرعت و دقت استخراج نتايج افزايش خواهد يافت. به همين ترتيب كاهش هزينه هاي اجرا و زمان را در برخواهد داشت.

گفتگوی رادیویی به مناسبت 7 میلارد شدن جمعیت جهان: جمعیت ایران چه نسبتی از جمعیت جهان است؟

 

 

 

 بررسی کمی جمعیت جهان نشان می دهد که در چند دهه اخیر جمعیت به سرعت در حال افزایش بوده است و از 2.5 میلیارد نفر در سال 1950 میلادی به حدود 6.9 میلیارد نفر در سال 2010 میلادی رسیده است در سال جاری از مرز 7 میلیارد نفر گذشت. پیش بینی می شود در سال 2050 میلادی جمعیت جهان به حدود 9.5 میلیارد نفر برسد.

 

اگر بخواهیم جمعیت جهان را به تفکیک قاره ها بررسی کنیم در حال حاضر 60 درصد از جمعیت دنیا  در آسیا، 15 درصد در قاره آفریقا، 13 درصد در قاره آمریکا، 11 درصد در قاره اروپا و 1 درصد در اقیانوسیه زندگی می کنند. سهم جمعیت ایران از جهان در سال 2010 میلادی 1.1 نفر بوده است و سهم جمعیت ایران در قاره آسیا در سال 2010 میلادی 1.8 نفر بوده است به عبارتی از هر 100 نفر در قاره آسیا 2 نفر را ایرانی ها تشکیل می دهند.
در حال حاضر کشورهای چین و هندوستان از پر جمعیت ترین کشورهای جهان محسوب می شوند بدین ترتیب که از هر 5 نفر جمعیت دنیا یک نفر چینی و از هر 6 نفر جمعیت جهان یک نفر هندی است و ایران رتبه هفدهم را در میان کشورهای جهان دارد. بررسی جمعیت ایران طی نیم قرن اخیر حاکی از آن است که حدود 52 میلیون نفر به جمعیت کشور اضافه شده است و رشد جمعیت کشور طی 50 سال اخیر یکسان نبوده است.

 

 

 

برای مشاهده و شنیدن این گفتگو به لینک زیر مراجعه کنید.

http://radioiran.ir/main_newsview.php?id=469

سواد و فرهنگ آماري در ایران

 

 

 

 

 

امروزه سرشماري و آمارگيري در اكثر كشورهاي جهان متداول است. کارسرشماري و آمارگيري با وجود دقتي كه در انجام آن به عمل مي‌آيد با نارسايي‌هايي همراه است و دشواري‌هايي را دربردارد. به گونه‌اي كه هنوز براي افرادي كه در عمليات ميداني و اجرايي آمارگيري‌هاي شركت مي‌نمايند، اين سؤال مطرح مي‌شود چرا بعد از گذشت 170 سال (زمان صدارت اميركبير) از نخستين سرشماري كه در شهر تهران صورت گرفت و مردم از ترس پرداخت ماليات به دشت وكوه پناه بردند و از ديدگان مأموران آمارگيري پنهان شدند، هنوز هم اين وضعيت در بسياري از موارد ملاحظه مي‌شود. در مجموع به نظر مي‌رسد عدم شناخت كافي و آگاهي كم آحاد جامعه نسبت به آمار و آمارگيري، وظايف و اهداف مراكز آماری از جمله مرکز آمار ايران از انجام آمارگيري‌ها و سرشماري‌ها و عدم اعتماد و اطمينان نسبت به کار آمارگيري و بي اعتمادي مردم نسبت به ساير ارگان‌هاي مختلف دولتي (نظير وزارت اقتصاد و امور دارايي، سازمان تأمين اجتماعي، شهرداري) و تداخل وظايف آنها با وظايف مراكز آماری از جمله بزرگترين مشكلات و ضعف‌هاي فرهنگ آماري در ميان اقشار مختلف جامعه به شمار مي‌آيد.

این مطلب در روزنامه ایران سه شنبه ۳ آبان۱۳۹۰ به شماره۴۹۲۲ منتشر شده است.به منظور مشاهده کامل این متن به لینک زیر مراجعه نمایید.

http://www.iran-newspaper.com/1390/8/3/Iran/4922/Page/8/?NewsID=164588

بررسی مقطع زمانی، لحظه ومدت زمان اجرای سرشماری

 

 

امروزه سرشماري عمومی نفوس و مسکن و آمارگيري از ویژگی‌های جمعیت در اكثر كشورهاي جهان متداول است. از جمله اهداف سرشماری عمومی نفوس، جمع‌آوری اطلاعات پایه‌ای در زمینه‌ی ویژگی‌های جمعیت نظیر سن، جنس، مهاجرت، وضع زناشویی، وضع فعالیت و ... است که اطلاعات وسیعی را در اختیار برنامه‌ریزان، تصمیم‌گیران و پژوهشگران قرار می‌دهد. علاوه بر این، نتایج حاصل از سرشماری به‌عنوان اطلاعات چارچوبی برای طرح‌های آمارگیری نمونه‌ای که در سال‌های پس از سرشماری انجام می‌شود، به کار می‌رود. از این رو توجه به عواملی که می‌تواند بر کیفیت شمارش مؤثر باشد، از اهمیت زیادی برخوردار است. از جمله مواردی که در طراحی سرشماری‌ها باید به منظور افزایش دقت شمارش، مورد توجه قرار گیرد، انتخاب مقطع زمانی مناسب برای اجرای سرشماری و تصمیم‌گیری در خصوص مدت اجرای سرشماری است. بررسی‌ها نشان می‌دهد در تعدادی از کشورهای جهان علاوه بر این‌ها،  "لحظه‌ی سرشماری" نیز مورد توجه قرار گرفته است. همچنین در توصیه‌های سازمان ملل نیز برای تعیین لحظه‌ی سرشماری پیشنهاداتی ارائه شده است.

 

سرشماری‌های عمومی نفوس و مسکن از تعداد و خصوصیات جمعیت و مسکن در یک مقطع زمانی معین عکسبرداری می‌کنند. کاربرد نتایج سرشماری‌ها در زمینه‌های مختلف اجتماعی و اقتصادی و برای پیش‌بینی‌های آتی امری بدیهی است و هنوز در اکثر کشورها نمی‌توان جانشینی را برای سرشماری نام برد. با توجه به اهمیت سرشماری‌ها در برنامه ریزی‌ها و سیاستگذاری‌ها لازم است تا نتایج آن از دقت بالایی برخوردار باشد. عوامل متعددی بر دقت و اعتبار نتایج سرشماری‌ها مؤثر است که از جمله آن‌ها می‌توان به مقطع سرشماری، مدت اجرای سرشماری و لحظه‌ی سرشماری اشاره نمود.

 

•  مقطع سرشماری: در صورتی که مقطع زمانی انتخاب شده برای سرشماری مناسب نباشد، موجب دشواری اجرای سرشماری و کاهش دقت شمارش افراد خواهد شد. مقطع سرشماری باید به گونه‌ای انتخاب شود که جمعیت در ساکن‌ترین حالت خود باشد و امکان پیمایش و شمارش به بهترین وجه فراهم باشد.

• مدت زمان اجرای سرشماری: در صورتی که مدت زمان اجرای سرشماری بدون توجه به امکانات اجرایی و نیروی انسانی کوتاه در نظر گرفته شود، پوشش دادن کل جمعیت در زمان تعیین شده امکان‌پذیر نخواهد بود. از طرف دیگر طولانی در نظر گرفتن مدت زمان اجرای سرشماری منجر به افزایش احتمال دوباره‌شماری و از قلم‌افتادگی و به تبع آن کاهش دقت شمارش خواهد شد.

• لحظه‌ی سرشماری: با تعیین لحظه‌ی سرشماری، شمارش هر فرد (یا هر واحد مسکونی) با توجه به یک زمان مشخص و کوتاه انجام می‌شود. چنین تدبیری منجر به افزایش دقت در شمارش (به خصوص در مورد افراد خاص و نیز در حالاتی که جابجایی یا تغییرات جمعیتی رخ داده است) می‌شود. از طرف دیگر، با تعریف لحظه‌ی سرشماری، همزمانی (که یکی از ویژگی‌های اساسی سرشماری است) در طراحی سرشماری لحاظ می‌شود. علاوه بر این، وجود لحظه‌ی سرشماری مقایسه‌پذیری داده‌ها و نیز دقت تحلیل‌های جمعیت‌شناختی را بهبود می‌بخشد.

 این مقاله با همکاری آقای طه نوراللهی و خانم افسانه یزدانی به رشته تحریر درآمده و در خبرنامه آمار(شماره ششمُ شهریور ۱۳۹۰) منتشر شده است.

 

راهکارهای ارتقاي فرهنگ آماری در مدارس

 

 

 

 

 

 

عقيده بر اين است كه اگر کار آمارگيري و سرشماري و كلاً فرهنگ آماري در بين آحاد جامعه نهادينه شود، بسياري از خطاها و مشكلات موجود مرتفع خواهد شد. براي اين منظور مي‌توان سياستگذاري و برنامه‌ريزهاي كوتاه‌مدت و بلندمدتي را تهيه كرد و به مرحله اجرا در آورد. از جمله برنامه‌هاي بلندمدت و مؤثر و مفيد در نهادينه كردن فرهنگ آماري درميان پاسخگويان واردكردن اطلاعاتي راجع به وظايف و اهداف مراكز آماری در کار آمارگيري و سرشماري در برنامه‌هاي درسي دوره‌هاي ابتدايي، راهنمايي و دبيرستان است.

 

این مقاله در روزنامه ایران شماره ۲۰۳ ُ چهارشنبه چهارم آبان ماه ۱۳۹۰ چاپ شده است. برای مشاهده کامل مقاله به لینک زیر مراجعه کنید.

http://www.iran-newspaper.com/1390/8/4/Iran/4923/Page/8/?NewsID=164781