داده های مربوط به سرشماری­های عمومی نفوس و مسکن معلوم می دارد که در ایران همواره تعداد مردها بیش از زنان بوده است. همچنین آمار نشان می دهد که نسبت جنسی در مناطق شهری کشور به دلیل مهاجرت مردان روستایی و وجود خانوارهای دسته جمعی نظیر پادگان­ها و زندان­ها بیشتر از مناطق روستایی می باشد. 

·     در سال 1355 نسبت جنسی در مقایسه با سال 1345 کاهش یافته است. دلیل این امر کاهش میزان مرگ و میر زنان واقع در سن باروری و نوزادان دختر در اثر مراقبت­های پزشکی و بهداشتی و درمانی و بالا رفتن سطح آگاهی مردم بوده است.

·     در سرشماری 1365 نیز نسبت جنسی به مقدار 6/104 رسیده است. از جمله عوامل موثر در کاهش نسبت جنسی در سال 1365، افزایش مرگ و میر مردان به علت مسائل ناشی از انقلاب و جنگ، کم شماری مردان به علت فرار از سربازی، بیش شماری زنان به علت مسائل کپنی شدن ارزاق عمومی و ارائه برخی از تسهیلات و کمک­های دولتی از طریق دفترچه های کوپنی را می توان نام برد.

 

·     در سرشماری 1375 نسبت جنسی به مقدار 3/103 درصد کاهش یافته است. در توجیه این موضوع می توان گفت در سال 1365 ، ایران کشوری مهاجرپذیر بود و اغلب مهاجران مردانی بودند که از کشورهای عراق و افغانستان وارد کشور شده بودند اما در سال 1375 با برگشت مهاجران به موطن خود و شمارش  بهتر زنان نسبت جنسی کاهش یافته است و به این ترتیب که تقریبا در مقابل هر 100 نفر زن، 103 نفر مرد وجود داشته است

.

·          رقم نسبت جنسي كشور در سال 1385 معادل 3/103 بوده كه رقم قابل قبولي به نظر مي‌رسند.

·     رقم نسبت جنسی در سال 1390 به 8/101 کاهش یافته است. به نظر می رسد کاهش تعداد جمعیت خانوارهای دسته جمعی که معمولا اغلب آنها را مردان تشکیل می دهند، همچنین خروج تعداد قابل ملاحظه ای از اتباع خارجی از کشور که اغلب آنان را مردان جوان تابعه کشور افغانستان و عراق تشکیل می دادند از جمله دلایل موثر بر کاهش نسبت جنسی جمعیت کشور  باشد.

+ نوشته شده توسط الهام فتحی در ۱۳۹۲/۰۲/۲۲ و ساعت 13 |

از اوايل دهه هفتاد ميلادي تاكنون با مطرح شدن و اهميت يافتن نقش زنان در توسعه اقتصادي و اجتماعي جوامع، فعاليت هايي براي تواناسازي زنان توسط دستگاه هاي دولتي و غير دولتي صورت پذيرفته است. در اين راستا نمايندگي ها و آژانس هاي ملي و بين المللي، در جهت گيري و اهداف توسعه بحث  مشاركت زنان را آغاز كردند. در سال 1974، اولين كنفرانس جمعيت در ”بخارست“ برپاگرديد. اين كنفرانس توصيه هايي درباره نقش و موقعيت زنان ارائه و بر اهميت اين موضوع تأكيد كرد. پس از آن سازمان ملل متحد، سال 1976 را به عنوان سال جهاني زن اعلام نمود و دهه1970 را ”دهه‌ي زن“ ناميد. در همين زمان حجم عظيمي از تحقيقات به بررسي مسائل خاص زنان از ديدگاه هاي گوناگون توسعه پرداختند و برخي از دولت ها فعاليت هايي را در جهت تواناسازي زنان آغاز كردندكه اين نوع سياستگذاري ها و برنامه ريزي ها تا به امروز افزايش چشمگيري يافته است.

بديهي است كه مطالعه و بررسي در خصوص زنان و نقش آنان در جامعه،  در درجه‌ي اول نيازمند آمار و اطلاعات صحيح مي‌باشد. پژوهش ها نشان مي‌دهد باوجود تلاش هايي كه توليدكنندگان آمار براي جمع آوري و توليد آمارهاي جنسيتي انجام مي دهند، اغلب كشورهاي جهان با كمبود آمارهاي جنسيتي روبرو مي باشند. مطالعات حاكي از آن است كه ايران نيز از اين امر مستثني نمي باشد. با توجه به اهميت ويژه اي كه برنامه‌ های  چهارم‌ و پنجم توسعه‌ جمهوري اسلامي ايران و نيز سازمان هاي بين المللي به‌ رفع‌ نابرابري هاي‌ جنسيتي‌ بين‌ زن‌ و مرد قائل مي باشند و با عنايت به نياز برنامه ريزان و محققان ضروري است تا آمار و اطلاعات وسيع تر و دقيق تري از آنچه كه اكنون در زمينه‌ي آمارهاي جنسيتي در ايران وجود دارد، تهيه و توليد شود. از جمله روش هاي مناسب براي جمع‌آوري و توليد چنين اطلاعاتي سرشماري هاي عمومي نفوس و مسكن مي باشد.

نتايج حاصله از مطالعه و بررسي سرشماري هاي عمومي نفوس و مسكن ايران از سال هاي 1335 تا 1375 نشان مي دهد كه در تمام اين سرشماري ها اطلاعات راجع به جنس جمع آوري شده، اما چگونگي جدول گيري داده‌ها و تعداد  جداول به تفكيك جنس متفاوت بوده است. علاوه براين در هر سرشماري نسبت به سرشماري ماقبل باتوجه به نيازها، تعداد سؤالات بيشتري طراحي شده كه برخي از آنها اطلاعاتي را برحسب جنس ارائه مي دهند كه در سرشماري هاي قبلي وجود ندارد.

شايان ذكر است كه پرسش جنس، در كلية سرشماري ها در فرم پرسشنامة خانوار پس از ستون هاي نام و نام خانوادگي و بستگي با سرپرست خانوار درج شده است. كد 1 براي مردان و پسران و كد 2 براي زنان و دختران منظور شده و در راهنماي مأمور آمارگيري توصيه شده كه آمارگيران جنس افراد را از نام آنها حدس نزنند، زيرا بعضي از نام ها (مانند عزت، فرخ، عزير و...) هم به زنان و هم به مردان اطلاق مي شود.

با توجه به اهمیت آمارهای جنسیت درسرشماري های عمومي نفوس و مسكن 1385 و ۱۳۹۰ به موضوع بیش از گذشته توجه شد و پرسش هاي سرشماری با توجه به نیاز آمارهای جنسيتي طراحی شد و نتایج آن در اختیار کاربران آماری قرار گرفت.

 

توضيح اينكه در اكثر طرح هاي آماري مربوط به خانوار نظير طرح هاي آماری نیروی کار، هزینه و درآمد خانوار، خصوصيات اجتماعي اقتصادي خانوار و طرح اندازه گيري رشد جمعيت پرسش ”جنسيت“ گنجانده شده و بسياري از جداول برحسب جنس منتشرشده است.

مطلب فوق چکیده گزارشی است که بر ای سرشماری ۱۳۸۵تهیه نموده ام.

+ نوشته شده توسط الهام فتحی در ۱۳۹۲/۰۲/۰۲ و ساعت 13 |
 

 

 

آغاز بررسی آمارهای جنسیت در ایران مربوط به دهه اخیر می‌شود. تاکنون در کشور

 چندین گردهمایی آموزشی در خصوص آمارهای جنسیتی برگزار شده است؛ نخستین

 دیوار کوب (data sheet) مربوط به آمارهای جنسیتی در ایران مربوط به سال 2003 بوده

 که توسط مرکز آمار ایران منتشر شده است. توجه و تأکید بر تهیه و تولید شاخص‌های

هزاره و شاخص‌های توسعه انسانی در دهه اخیر را می‌توان از جمله فعالیت‌های مرتبط

با آمارهای جنسیت در ایران دانست.

در سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1385 به آمارهای جنسیت بیش از پیش

 توجه و در طراحی فرم‌های سرشماری مباحث مربوط به جنسیت، لحاظ شد.

با توجه به اینکه رابطه تنگاتنگی بین جمعیت و خانوار وجود دارد، در این نوشته به حجم

 جمعیت و ساختار سنی و جنسی آن در 50 سال اخیر اشاره و سپس ویژگی‌های

 سرپرست خانوار بررسی می‌شود.

این مقاله در هفته نامه خبری تحلیلی برنامه به شماره ۳۳۹ به چاپ رسیده است.

برای مشاهده کامل این مقاله به لینک زیر مراجعه کنید.

http://www.spac.ir/barnameh/Barnameh%20gozashteh/339/barnameh%20339.pdf

+ نوشته شده توسط الهام فتحی در ۱۳۹۰/۰۲/۱۸ و ساعت 13 |

نيروي انساني كارآمد و متخصص از ذخاير مهم و با ارزش كشورهاي جهان

 مي باشد. ازجمله عوامل موثر بر فرايند توسعه، نيروي انساني

مشاركت كننده در آن مي باشد. نقش نيروي انساني ماهر در روند توسعه

 انكار ناپذير است. زنان نيز به عنوان نيمي از جمعيت فعال كشورها در اين

پروسه جايگاه خاصي دارند. عدم توجه و بهره گيري از قابليت هاي فطري،

فكري و فيزيكي آنان دستيابي به توسعه را به تاخير مي اندازد. بديهي

است كه اين موضوع مي بايست در فرايند توسعه پايدار و برنامه ريزي ها و

 سياستگذاري ها مورد توجه قرار گيرد.

 هدف از مقاله ي حاضر ارائه تصويري از تفاوت هاي وضيعت نيروي كار و

اشتغال زنان و مردان طي 40 سال اخير در ايران مي باشد كه مي تواند

 براي برنامه ريزي ها و سياستگذاري هاي جمعيتي و توسعه مفيد باشد. روش

 تحقيق مطالعه ي اكتشافي و توصيفي مي باشد. اين تحقيق ابتدا ديدگاه

 آمارهاي جنسيت و سپس مفاهيم و شاخص هاي نيروي كار را معرفي و توصيف

 نموده و سپس روند تحولات نيروي كار در جمعيت  ايران را در طي سال هاي

1345 تا 1385 با تاكيد بر آمارهاي جنسيتي بررسي مي نمايد. اطلاعات مورد نياز

اين بررسي نتايج آمار و ارقام سرشماري هاي عمومي نفوس و مسكن از

سال هاي 1345 تا 1385 مي باشد،كه همگي توسط مركز آمار ايران تهيه و

منتشر شده است.

نتيجه آنكه شكاف جنسيتي در آمارهاي نيروي كار كاملا مشهود است

گرچه مطالعه حاضر نشان مي دهد در سال هاي اخير تمهيداتي در خصوص

 كاهش اين فاصله صورت پذيرفته، اما لازم است كه سرعت اين تمهيدات و

 

 

 

 تصميم گيري ها شتاب بيشتري به خود بگيرد. زيرا از جمله عوامل موثر در

توسعه منابع انساني و توسعه ي پايداركاهش اين شكاف مي باشد. لذا لازم

است سياستگذاران و برنامه ريزان به اين مهم توجه بيشتري نمايند. شايان ذكر

 است كه بين افزايش روز افزون سطح تحصيلات و بالارفتن سطح آگاهي و

 توانمندي هاي هاي زنان با افزايش ميزان تمايل به مشاركت در بازار كار اثر

مستقيمي وجود دارد. بنابراين لازم است تا سياستگذاران و برنامه ريزان درصدد

تمهيداتي براي ورود جوانان به ويژه زنان جوان و تحصيكرده به بازار كار باشند.

این مقاله در چهارمین همایش انجمن جمعیت شناسی ایران به صورت سخنرانی ارائه شده است.

+ نوشته شده توسط الهام فتحی در ۱۳۹۰/۰۲/۱۸ و ساعت 9 |