امروزه سرشماري عمومی نفوس و آمارگيري از ویژگی های جمعیت در

 اكثر كشورهاي جهان متداول مي باشد. از جمله اهداف سرشماری

عمومی نفو س، جمع آوری اطلاعات پایه ای در زمینه ویژگی های جمعیت

 نظیر سن، جنس ، مهاجرت، وضع زناشویی و فعالیت و ... می باشد که

اطلاعات وسیعی را در اختیار برنامه ریزان و تصمیم گیران و پژوهشگران

قرار می دهد. علاوه براین نتایج حاصل از سرشماری به عنوان اطلاعات

چارچوبی در طرحهای نمونه ای که در سال های پس از سرشماری انجام

می شود به کار می رود. نظر به اینکه سرشماری عمومی نفوس و مسکن

 هر ده سال یک بار و با هزینه کلانی اجرا می شود، لازم است تا کل جمعیت

 را پوشش داده و در عین حال نتایج حاصله از دقت و اعتبار بالایی برخوردار

باشد. زیرا هرگونه خطا و اشتباه در نتایج سرشماری می تواند در مطالعات،

 بررسی و برنامه ریزی های آتی اثر منفی و در برخی موارد جبران ناپذیر بگذارد.

    به همین دلیل پژوهشگران و صاحبنظران روش های مختلفی را برای ارزیابی

 سرشماری ها طراحی کرده اند. از جمله این روش ها، بررسی میزان پاسخ بدست

 آمده از واحدهای مورد مراجعه و هریک از پرسش های آن می باشد.

بی پاسخی بیان کننده ی تلاش ناموفق در بدست آوردن اطلاعات مورد نظر

 از واحد واجد شرایط بوده و پایین بودن این میزان درنتایج طرح های آماری یا

سرشماری ها منعکس کننده ی کیفیت بالای نتایج حاصل از سرشماری ها و

 طرح های آماری می باشد. روش های بی پاسخی به طور کلی به دو روش

پیشگیری و درمان (جانهی) تقسیم بندی می شود.

     هدف کلی مطالعه حاضر طراحی و ابداع راه کاری است تا با بهره گیری

از آن بتوان در حد امکان از بروز «انواع بی پاسخی»(بی پاسخی واحد آماری

و بی پاسخی قلم اطلاعاتی) پیشگیری کرد. در این روش به منظور افزایش

مشارکت آحاد جامعه و اجرای بهتر سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال

 1385، پیشنهاد می شود مرکز آمار ایران با وزارت آموزش و پرورش ارتباط کاری

 برقرار نماید. با این فرض که آموزش اصول سرشماری در برنامه های آموزشی

مدارس و دادن تکالیف منزل به دانش آموزان به احتمال بسیار زیادی بتواند در

 آماده سازی اذهان عموم به ویژه خانواده ها ی دارای فرزند دانش آموز موثر

باشد و در نتیجه میزان مشارکت خانوارها در سرشماری عمومی نفوس و مسکن

 سال 1385 افزایش یابد. زیرا چنین روشی باعث گفتمان و تبادل اطلاعات بیشتر

بین دانش آموزان و والدین آنها شده و درنتیجه میزان آگاهی والدین به ویژه والدینی

 که نسبت به این موضوع اطلاع کمتری دارند، افزایش می یابد. در این تحقیق چگونگی

 ارتباط برقرار کردن مرکز آمار ایران با آموزش و پرورش و مدارس و چگونگی محتوای

 مواد آموزشی و روش آموزش و برنامه آموزشی و بالاخره روش ارزیابی این روش

 و نتیجه گیری از آن به تصویر کشیده شده است.

 این مقاله در سومین همایش انجمن جمعیت شناسی ایران به صورت سخنرانی ارائه شده است.